Hotline: 0938 854 834
namtien.ktd@gmail.com
Tin tức

Giá - lương - tiền: Cuộc cải cách xương máu trước Đổi mới

Ngày Đăng : 16/12/2016 - 1:28 PM

“Ám ảnh” là 2 từ bà Nguyễn Thị Phượng (Ngô Quyền, Hải Phòng) dùng mỗi khi nhớ về đời sống gia đình những năm đầu thập niên 80. Là công nhân bậc 3 tại Nhà máy Sắt tráng men nhôm, lương tháng của bà khi ấy được 56 đồng. “Một chiếc quạt cóc cũng có giá 35 đồng, nếu mua thì nhà nhịn ăn cả tháng. Dành dụm nửa năm, tôi mới mua được chiếc quạt dùng cho bọn nhỏ”, bà Phượng kể.

Những hôm không tăng ca đêm ở nhà máy, bà Phượng lại tất tả đi may quần áo thuê buổi tối ở mấy tiệm gần nhà, cốt để kiếm thêm vài đồng chi tiêu cho gia đình 5 thành viên. “Kiểu gì cũng phải sống. Tìm đủ mọi cách, mọi việc làm thêm để tăng thu nhập”, bà Phượng nhớ lại.

gia-luong-tien-cuoc-cai-cach-dau-don-truoc-doi-moi

Cảnh chật vật mua nhu yếu phẩm là chuyện cơm bữa những năm 1980. Ảnh tư liệu

Chuyện của gia đình bà Phượng là ví dụ điển hình cho cuộc sống khó khăn của hàng triệu gia đình Việt Nam trong bối cảnh kinh tế tù túng trước Đổi mới. Hàng hóa khi ấy không được mua bán tự do trên thị trường hay vận chuyển dễ dàng từ địa phương này sang địa phương khác.

Sống trong cảnh "trăm thứ, thứ gì cũng phân", người tiêu dùng phải nhận qua phân phối nhu yếu phẩm hằng ngày từ cân gạo, lạng thịt cho tới chiếc tăm… Tem phiếu, sổ mua lương thực (sổ gạo) trở thành tài sản còn quý hơn cả vàng. Nhiều người dù có tiền cũng khó có chỗ chi tiêu khi mà khái niệm "chợ" cũng trở nên xa lạ. "Hồi ấy làm gì có sổ tiết kiệm vì tiền lương ăn còn chả đủ, gạo còn chẳng có mà ăn. Có cuốn sổ mua hàng là quý lắm, quý hơn mọi thứ”, bà Phượng hoài niệm.

Tất cả những khó khăn, ách tắc của nền kinh tế khi ấy dội vào cuộc sống của mọi tầng lớp xã hội. Đồng lương không đủ sống, người dân phải chạy vạy đủ đường, kéo những tiêu cực trong xã hội, rối loạn sản xuất. Hàng hóa - vật tư được định giá thấp chỉ bằng một nửa giá thực cũng góp phần tạo ra sự méo mó, khó khăn cho ngân sách Nhà nước...

"Kinh tế rơi vào trạng thái trì trệ, xí nghiệp dân doanh không có tiền để trả lương công nhân, sản xuất giảm sút; lương thì không đủ sống... Lúc này cần một cuộc cải cách, đột phá tổng thể, đánh trúng vào tệ quan liêu, bao cấp", ông Cao Sỹ Kiêm - nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, khi ấy còn là lãnh đạo tại Thái Bình nhận xét. 

Yêu cầu này đã được phản ánh trong quyết sách của Hội nghị Trung ương 8 khóa V (tháng 8/1985) về cuộc cải cách "giá - lương - tiền", với mục tiêu xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, chuyển sang hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa.

Cuộc cải cách 'đột phá tư duy'

gia-luong-tien-cuoc-cai-cach-dau-don-truoc-doi-moi-1

Cuộc đổi tiền năm 1985 vẫn hằn sâu trong ký ức nhiều người. Ảnh tư liệu

Sau hơn hai tháng nghiên cứu, ban chỉ đạo cải cách giá - lương - tiền do Nhà nước thành lập mong muốn đưa giá cả các mặt hàng theo sát với chi phí sản xuất, sát với giá thực tế trên thị trường. Trước đó, các cuộc cải cách quy mô nhỏ đã diễn ra tự phát ở nhiều địa phương, nhất là các tỉnh phía Nam, song chỉ thực sự trở thành chính sách chung sau quyết định của ban chỉ đạo.



Các tin khác